السيد الخميني
348
ديوان امام ( فارسى )
- U - - / UU - - / UU - - / UU - غزل / 9 بيت / عراقى 7 ذيقعدهء 1405 / 5 مرداد 1364 قافيه : آدم ، عالم . . . - « م » ، حرف روىّ رديف : شوم امّا نشدم هنر شعرى و بلاغى : مراعات نظير ، اغراق ، ردّ مطلع * آفتاب نيمهشب اى خوبرخ كه پردهنشينىّ و بىحجاب * اى صد هزار جلوهگر و باز در نقاب مضارع مثمّن اخرب مكفوف مقصور مفعول / فاعلات / مفاعيل / فاعلات - - U / - U - U / U - - U / - U - . غزل / 8 بيت / عراقى 5 جمادى الاوّل 1407 / 19 دى 1365 « * » قافيه : حجاب ، نقاب . . . - « الف » ، ردف اصلى - « ب » ، حرف روىّ هنر شعرى و بلاغى : تشبيه ، مراعات نظير ، ترصيع ، جناس * آن روز آن روز كه ره به سوى ميخانه برم * ياران ، همه را ، به دلق و مسند سپرم هزج مثمّن اخرب مقبوض مكفوف مجبوب مفعول / مفاعلن / مفاعيل / فعل - - U / U - U - / U - - U / U - رباعى / 2 بيت / عراقى 12 جمادى الثّانى 1405 / 14 اسفند 1363 قافيه : برم ، سپرم . . . - « ر » ، حرف روىّ - « م » ، حرف وصل هنر شعرى و بلاغى : مراعات نظير ، استعاره ، موشّح مشوّش ( فاطى ) * آن كيست ؟ آن كيست كه روى تو به هر كوى نديد * آواى تو در هر در و منزل نشنيد هزج مثمّن اخرب مقبوض اهتم - « * * » مصراع اوّل مفعول / مفاعلن / مفاعيل / فعول - - U / U - U - / U - - U / U - .
--> ( * ) يك روز پس از عمليّات كربلاى 5 . ( * * ) « فعول » از مفاعيلن را شمس قيس « اهتم » ناميده ولى خواجه نصير در معيار الاشعار آن را « محذوف مقصور » مىداند و مىنويسد : « بعضى متأخّران اين را ازلّ نام نهادهاند » . نظر به اينكه « فاع » را از مفاعيلن ، « ازلّ » خواندهايم ، در اينجا به سياق شمس قيس « اهتم » گفته آمد . در اغلب رباعىها ، هر مصراع يكى از وزنهاى 24 گانه را دارد ؛ خيّام يك رباعى دارد كه هر مصراع آن بر يك وزن است . براى آگاهى بيشتر - فرهنگ ديوان امام ، بخش « انواع شعر امام » ، رباعى .